Nowelizacja ustawy o ochronie zwierząt z 2026 roku wprowadza całkowity zakaz stałego trzymania psów i kotów na uwięzi. Dotychczasowe ograniczenie do 12 godzin na dobę zostało zastąpione bezwzględnym obowiązkiem zapewnienia zwierzęciu swobodnego poruszania się po ogrodzonym terenie. Właściciele dostali 12 miesięcy na dostosowanie gospodarstw do nowych zasad. Oto najważniejsze informacje o nowych wymogach, wyjątkach i sankcjach.
Co zmienia nowa ustawa łańcuchowa?
Sejm przyjął projekt, który zakazuje utrzymywania zwierząt domowych na łańcuchu, lince czy w inny sposób uniemożliwiający im swobodny ruch. Dotyczy to zarówno psów, jak i kotów. W praktyce oznacza to koniec ery uwiązanych czworonogów na podwórkach. Nowe regulacje określają również warunki, jakie musi spełniać kojec czy buda, gdy pies przebywa poza domem mieszkalnym.
Poprzednia wersja ustawy została zawetowana przez prezydenta Karola Nawrockiego ze względu na zbyt sztywne normy dotyczące wielkości kojców. Obecny dokument, wypracowany w wyniku kompromisu, pozostawia te kwestie ministrowi rolnictwa. Ten po zasięgnięciu opinii Głównego Lekarza Weterynarii wyda rozporządzenie z konkretnymi wymiarami. Prezydent podpisał ustawę 24 lipca 2026 roku, a vacatio legis wynosi 12 miesięcy od dnia ogłoszenia.
Dotychczasowe przepisy – ograniczające uwięź do 12 godzin – były trudne do wyegzekwowania. Nowela usuwa ten limit, wprowadzając bezwzględny zakaz stałego przywiązywania zwierzęcia. Długi okres przejściowy ma ułatwić właścicielom przebudowę posesji i uniknięcie sankcji.
Warunki utrzymania psa na zewnątrz
Główną alternatywą dla łańcucha jest umożliwienie zwierzęciu stałego pobytu na ogrodzonym podwórzu. Jeśli teren nie jest ogrodzony, dopuszczalne jest trzymanie psa w kojcu. Ustawa narzuca jednak szereg wymagań, które mają chronić dobrostan czworonoga.
Konstrukcja i powierzchnia kojca
Kojec musi mieć trwałą, stabilną budowę oraz powierzchnię wystarczającą do swobodnego przemieszczania się i realizacji naturalnych potrzeb psa. Co najmniej dwa boki powinny posiadać prześwity, które wpuszczają światło dzienne i zapewniają cyrkulację powietrza. Dokładne rozmiary – zależne od wysokości zwierzęcia w kłębie – ustali minister rolnictwa w rozporządzeniu.
Codzienny ruch i schronienie
Psu utrzymywanemu w kojcu właściciel musi zagwarantować ruch poza zamkniętą przestrzenią każdego dnia. Intensywność i długość wybiegu trzeba dostosować do wieku, stanu zdrowia oraz potrzeb gatunkowych. Dodatkowo, jeśli zwierzę przebywa na zewnątrz w nieogrzewanym pomieszczeniu lub na otwartej przestrzeni, obowiązkowe staje się zapewnienie mu budy.
Buda ma być wykonana z drewna lub materiałów drewnopochodnych tworzących barierę termiczną, z izolacją cieplną i ochroną przed niekorzystną pogodą. Jej rozmiar musi odpowiadać gabarytom psa, by mógł się w niej schronić w naturalnej, skulonej pozycji. Ustawa nakazuje też, aby każdy pies miał własne schronienie – nawet przy utrzymywaniu kilku sztuk.
Kary za trzymanie psa na łańcuchu
Nowe przepisy kwalifikują trzymanie psa lub kota na uwięzi jako wykroczenie. W zależności od ciężkości naruszenia właścicielowi mogą grozić następujące sankcje:
| Czyn | Konsekwencje prawne |
| Stałe trzymanie psa lub kota na uwięzi | Grzywna lub areszt; możliwy przepadek zwierzęcia |
| Utrzymywanie w kojcu niespełniającym norm | Nakaz dostosowania warunków; przy powtarzających się naruszeniach – postępowanie sądowe |
| Rażące zaniedbanie lub znęcanie (art. 35) | Kara pozbawienia wolności do 3 lat; nawiązka od 1000 zł do 100 000 zł |
| Działanie ze szczególnym okrucieństwem | Kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności |
| Każde wykroczenie z art. 37 | Możliwy zakaz posiadania zwierząt od 1 do 5 lat |
Sąd może również orzec przepadek narzędzi użytych do popełnienia wykroczenia. W praktyce interwencje nasilają się podczas upałów, gdy psy na łańcuchach nie mają dostępu do cienia. W takich przypadkach zwierzęta są odbierane właścicielom i trafiają do schronisk.
Sąd obligatoryjnie nakłada nawiązkę na cel związany z ochroną zwierząt w wysokości od 1000 do 100 000 złotych.
Wyątki od zakazu – kiedy uwięź jest legalna?
Ustawa przewiduje kilka ściśle określonych sytuacji, w których pies lub kot może przebywać na smyczy czy łańcuchu. Należą do nich:
- transport zwierzęcia,
- zabieg weterynaryjny,
- udział w wystawie i tresurze,
- krótkie, incydentalne zabezpieczenie poza miejscem stałego bytowania,
- zapobieżenie bezpośredniemu zagrożeniu dla ludzi, zwierząt lub mienia, gdy nie ma innej możliwości.
W każdym z tych przypadków czas unieruchomienia musi być ograniczony do niezbędnego minimum i nie może powodować cierpienia zwierzęcia. Przepisów o kojcach i budach nie stosuje się natomiast do psów wykorzystywanych do celów specjalnych, na przykład w służbach mundurowych czy ratownictwie.
Kto może skontrolować warunki utrzymania psa?
Interwencje mogą podejmować policja, straż gminna, inspekcja weterynaryjna oraz upoważnione organizacje społeczne. W praktyce każdy, kto zauważy psa przywiązanego łańcuchem bez dostępu do wody lub w palącym słońcu, może zgłosić taki fakt właściwym służbom.
Zgłaszanie nieprawidłowości
Zgłoszenia przyjmowane są telefonicznie, mailowo lub osobiście w siedzibie gminy. Organa mają obowiązek sprawdzić każde doniesienie, a w razie potwierdzenia – wydać nakaz usunięcia nieprawidłowości. W sytuacjach drastycznych wójt, burmistrz lub prezydent miasta może podjąć decyzję o czasowym odebraniu zwierzęcia.
Chipowanie a egzekwowanie zakazu
Równolegle z nowelizacją planuje się wprowadzenie obowiązkowego znakowania psów i kotów oraz ich rejestracji w centralnej bazie danych. Chipy ułatwią identyfikację właściciela, a tym samym kontrolę przestrzegania zakazu. Wprowadzenie tego rozwiązania jest jednak kwestią odrębnych prac legislacyjnych.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Co wprowadza nowelizacja ustawy o ochronie zwierząt z 2026 roku dotycząca trzymania psów i kotów?
Wprowadza całkowity zakaz stałego przywiązywania psów i kotów oraz obowiązek umożliwienia im swobodnego poruszania się po ogrodzonym terenie.
Ile czasu mają właściciele na dostosowanie gospodarstw do nowych przepisów?
Właściciele mają 12 miesięcy od wejścia w życie ustawy na przystosowanie posesji do nowych wymogów.
Jakie wymagania musi spełniać kojec dla psa?
Kojec powinien być trwały, stabilny, dawać wystarczającą przestrzeń do ruchu oraz mieć co najmniej dwa boki z prześwitami zapewniającymi światło i wentylację.
Czy pies może przebywać na zewnątrz poza kojcem i jakie warunki trzeba zapewnić?
Tak — pies może przebywać na ogrodzonym podwórzu, a jeśli jest w kojcu, właściciel musi codziennie zapewnić mu ruch poza zamkniętą przestrzenią dostosowany do jego potrzeb.
Jakie wymagania dotyczy budy dla psa przebywającego na zewnątrz?
Buda powinna być wykonana z drewna lub materiałów drewnopochodnych z izolacją termiczną i rozmiarem dopasowanym do gabarytów psa, umożliwiając mu schronienie w skulonej pozycji.
Jakie sankcje grożą za stałe trzymanie zwierzęcia na uwięzi?
Za stałe trzymanie na uwięzi przewidziana jest grzywna lub areszt, a w niektórych przypadkach możliwy jest także przepadek zwierzęcia.
Kiedy dopuszczalne jest tymczasowe unieruchomienie psa lub kota na smyczy/łańcuchu?
Wyjątki obejmują transport, zabiegi weterynaryjne, wystawy i tresurę, krótkie zabezpieczenie poza miejscem stałego pobytu oraz zapobieżenie bezpośredniemu zagrożeniu, zawsze tylko na niezbędny czas.
Kto może kontrolować warunki utrzymania zwierząt i jak zgłaszać nieprawidłowości?
Kontrole mogą przeprowadzać policja, straż gminna, inspekcja weterynaryjna i upoważnione organizacje, a zgłoszenia przyjmowane są telefonicznie, mailowo lub osobiście w urzędzie gminy.
